Yabancılar İçin Çalışma İzni

Yabancı Çalışma iZni bogazici
Yabancı Çalışma iZni bogazici

Dünyanın bir çok ülkesinde olduğu gibi ülkemizde de yabancı uyrukluların çalışma izni almadan işyerlerinde çalışması ve çalıştırılmaları yasaktır. Yabancı uyruklu bir kişi keyfine göre her istediği işyerinde çalışamayacağı gibi işveren de Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından izin almadan yabancı uyruklu bir kişiyi işyerinde çalıştıramaz. Yabancı uyruklu kişilerin ve işverenlerin 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu hükümlerine uymaları gerekmektedir.

Yabancı Uyruklu Çalışma İzni Nasıl Alınır ?

Yabancı uyruklu bir kişinin bir işyerinde çalışabilmesi için onu çalıştıracak işveren tarafından Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından izin alınması gerekmektedir. İşveren tarafından başvurusu yapılıp yabancı uyruklular için alınan çalışma izinleri genel bir izin değildir. Sadece işverenin belirli bir işyerinde veya bunların aynı işkolundaki diğer işyerlerinde geçerlidir. İşveren ve iş kolu değişikliğinde yeniden çalışma izni alınması gereklidir.

Yabancı Uyruklu Çalışma İzni Başvurusu Nasıl Yapılır ?

Boğaziçi Danışmanlık olarak sizin ile gerekli görüşmeleri yaptıktan sonra firmanız için Yabancı Uyruklu Çalışma İzni başvurularınızı yapmaktayız. Firmanız adına yabancı uyruklu çalışma izni başvurusu yapabilmek için; e-devlet şifresi, yabancıya ait ikamet tezkeresi, yurt dışı başvurularında 16 haneli referans numarası, pasaport, fotoğraf, yabancı TC kimlik no ile sözleşme/dilekçe, işverene ait ticaret sicil gazetesi, vergi kaydı ve başvuruyu işveren adına başka bir kişi yapıyorsa vekaletname gereklidir.

Yabancı Uyruklu Çalıştırmada Önemli Hususlar

  • Ülkemize sığınmacı olarak gelen yabancı uyruklular için çalışma izni başvurusu yapabilmesi ise en az altı ay geçmesi gerekmektedir.
  • Yabancı uyruklu çalışma iznine başvurmadan önce eğitim alanında çalışacak yabancı uyruklular için Milli Eğitim Bakanlığından, sağlık alanında çalışacak yabancı uyruklular için Sağlık Bakanlığından “ön izin” alınması gerekmektedir.
  • Çalışma iznine başvurulan işyerinde çalışan geçici koruma sağlanan yabancı sayısı çalışan Türk vatandaşının yüzde onunu geçemez. Çalışan sayısı ondan az ise en fazla bir geçici koruma sağlanan yabancının çalışmasına izin verilebilir.
  • Geçici koruma sağlanan yabancılara asgari ücretin altında ücret ödenemez.
  • Çalışma izni uzatma başvurusu çalışma izni süresinin dolmasına 60 gün kalmasından itibaren yapılmaya başlanılır. Çalışma izni süresi dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir.
  • Çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti alan yabancılar ile yabancı çalıştıran işverenler, Sosyal Güvenlik Mevzuatından kaynaklanan yükümlülüklerini kanuni süresi içinde 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre yerine getirmek zorundadırlar. Yabancı uyruklu çalışanlar tüm sigorta kollarına tabidirler.
  • Yabancıların işyerinden sigortalı bildirilebilmeleri için ilk önce çalışma izinlerinin alınmış olması gereklidir. Çalışma izni almadan çalıştıran ve sigortalı bildiren işverenler Çalışma Ve İş Kurumu İl Müdürlüğü tarafından uygulanan idari para cezaları ile karşılaşırlar. Çalışma izni almadan ve kayıt dışı çalıştıran işverenler ise hem Çalışma Ve İş Kurumu İl Müdürlüklerince hem de Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerince uygulanan yüksek miktarlarda idari para cezaları ile karşılaşırlar.

Çalışma İzni Türleri

Süreli Çalışma İzni

13/8/2016 tarih ve 29800 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunan 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununa göre çalışma izin başvurusu olumlu değerlendirilen yabancıya, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla, gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait belirli bir işyerinde veya bunların aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok bir yıl süreli çalışma izni verilir.

Süresiz Çalışma İzni

Türkiye’de uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir. Ancak, yabancının başvuru şartlarını taşıması yabancıya mutlak hak sağlamaz.

Bağımsız Çalışma İzni

Profesyonel meslek mensubu yabancılara, diğer kanunlarda belirtilen özel şartların sağlanması kaydıyla bağımsız çalışma izni verilebilir.

Turkuaz Kart

Uluslararası işgücü politikası doğrultusunda; eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi ile Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu önerileri ve Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara göre başvurusu uygun görülen yabancılara Turkuaz Kart verilir.

İzin Değerlendirme Kriterleri

4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 13 üncü maddesi uyarınca belirlenen yabancıların çalışma izin taleplerine ilişkin olarak başvuru sahibi işyerlerinin ve yabancıların karşılaması zorunlu olan değerlendirme kriterleri aşağıda belirtilmiştir.

  1. Çalışma izni talep edilen işyerinde en az beş T.C. vatandaşının istihdamı zorunludur. Aynı işyerinde birden fazla yabancı için çalışma izni talebinde bulunulması durumunda, çalışma izni verilen ilk yabancıdan sonraki her bir yabancı için ayrı ayrı beş T.C. vatandaşı istihdamı aranacaktır. İzin isteyen yabancının şirket ortağı olması halinde beş kişilik istihdam şartı, Bakanlıkça verilecek bir yıllık çalışma izninin son altı ayı için aranır.
  2. İşyerinin ödenmiş sermayesinin en az 100.000 TL veya brüt satışlarının en az 800.000 TL veya son yıl ihracat tutarının en az 250.000 ABD Doları olması gerekmektedir.
  3. Dernek ve vakıflarda çalışacak yabancılara ilişkin izin taleplerinde 2 nci madde, yabancı devlet havayollarının Türkiye temsilciliklerinde, eğitim sektörü ve ev hizmetlerinde çalışacak yabancıların çalışma izni başvurularının değerlendirilmesinde ise, 1 inci ve 2 nci maddeler uygulanmayacaktır.
  4. İzin isteyen şirket ortağı yabancının, 40.000 TL’den az olmamak üzere sermaye payının en az yüzde 20 olması zorunludur.
  5. İşveren tarafından yabancıya ödeneceği beyan edilen aylık ücret miktarının yabancının görev ve yetkinliği ile bağdaşır seviyede olması zorunludur. Buna göre, başvuru tarihi itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücret tutarı dikkate alınmak suretiyle yabancıya ödenecek ücretin en az;
    • Üst düzey yöneticiler, pilotlar ve ön izin talebinde bulunan mühendis ve mimarlar için asgari ücretin 6,5 katı,
    • Birim veya şube müdürleri ile mühendis ve mimarlar için asgari ücretin 4 katı,
    • Uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerde çalışacaklar, öğretmenler ile psikolog, fizyoterapist, müzisyen ve sahne sanatçısı unvanlarında çalışacak yabancılar için asgari ücretin 3 katı,
    • Ev hizmetlerinde çalıştırılacak yabancılar için en az asgari ücret, yukarıda sayılanlar dışındaki diğer mesleklerde ( Satış elemanı, pazarlama-ihracat görevlisi gibi görevler ) çalışacak yabancılar için asgari ücretin 1,5 katı olması gerekmektedir.
    • Turizm-Animasyon organizasyon firmalarında akrobat ve benzeri ünvanlarda çalışacak yabancılar ile masör, masöz ve SPA terapisti gibi işlerde çalışacak yabancılar için asgari ücretin 2 katı.
  6. Bünyelerinde izinli masaj salonu bulunduğunu kanıtlayan Kültür ve Turizm Bakanlığından belgeli en az dört yıldızlı turizm işletmeleri ile belgeli tatil köylerinin, masör, masöz ve SPA terapisti gibi uzmanlık ve ustalık gerektiren talepleri değerlendirmeye alınacak, bu kapsamda bulunmayan işletme ve işyerlerinin talepleri ise uygun bulunmayacaktır.
  7. (Değişik: 20.4.2011/ÇGM-8108) Eğlence sektörünün ve turizm-animasyon organizasyon firmalarının uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerinde istihdam edilecek yabancılar için en az 10 T.C. vatandaşı çalıştırılması halinde her bir yabancı için ayrı ayrı beş T.C. vatandaşı istihdamına ilişkin kota ayrıca uygulanmayacaktır.
  8. (Ek madde: 20.4.2011/ÇGM-8108) Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde hüküm bulunan haller ile kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşme veya ihale usulleriyle mal ve hizmet alımı işlerinde çalıştırılacak yabancılara ilişkin çalışma izin taleplerinin değerlendirilmesinde 1 inci ve 2 nci maddelerde belirlenen kriterler uygulanmayacaktır.
  9. (Ek madde: 20.4.2011/ÇGM-8108) İleri teknoloji gerektiren işlerde veya aynı vasıflarda Türk uzmanın bulunmadığı hallerde Genel Müdürlük Makamınca verilecek onay üzerine 1 inci ve 2 nci maddelerle belirlenen kriterler uygulanmayacaktır.
  10. (Ek madde: 20.4.2011/ÇGM-8108) Özellik Arzeden Doğrudan Yabancı Yatırım koşullarını taşıyan işletmelerde kilit personel dışında istihdam edilecek yabancılar için, 1 inci madde ile belirlenen kriter, işletmenin ülke çapındaki tüm işyerlerinde çalışan T.C. vatandaşı sayısı esas alınarak uygulanır.

Çalışma İzni Başvurularında Kriter Uygulanmayacak Yabancılar

Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmelik hükümlerince çalışma izni değerlendirme kriterlerine tabi olmayan yabancılar aşağıda belirtilmiş olup, burada belirtilen yabancıların çalışabilmeleri için çalışma izni almaları zorunludur.

  • Anne, baba veya çocuğu Türk vatandaşı olan yabancılar,
  • En az üç yıl süreyle Türk vatandaşı ile evlilik birliği içinde yaşayan yabancılar,
  • Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı yabancılar,
  • Türk ve akraba toplulukları uygulamaları çerçevesinde ikamet izni verilmiş olan yabancılar,
  • İnsani mülahazalar çerçevesinde ikamet izni verilmiş olan yabancılar,
  • İnsan ticareti mağduru olarak ikamet izni verilmiş olan yabancılar,
  • Vatansız statüsünde ikamet izni verilmiş olan yabancılar.

Çalışma izin başvuruları çalışma izni değerlendirme kriterlerine tabi tutulmaksızın sonuçlandırılan söz konusu yabancıların bu kapsamda bulunduklarını T.C. resmi makamlarından alınmış belgelerle kanıtlamaları zorunludur.

Kanunlarla Türk Vatandaşlarına Hasredilen ve Yabancıların Çalışmalarının Yasak Olduğu Meslek ve Görevler

  • Diş tabipliği, dişçilik, hastabakıcılık. (Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun uyarınca)
  • Eczacılık (Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun uyarınca)
  • Veterinerlik (Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun uyarınca)
  • Özel hastanelerde sorumlu müdürlük (Hususî Hastaneler Kanunu uyarınca)
  • Avukatlık (Avukatlık Kanunu uyarınca)
  • Noterlik (Noterlik Kanunu uyarınca)
  • Özel güvenlik görevlisi (5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun 10. Md.)
  • Kara suları dahilinde balık, istiridye, midye, sünger, inci, mercan ihracı, dalgıçlık, arayıcılık, kılavuzluk, kaptanlık, çarkçılık, katiplik, tayfalık vb. (Kabotaj Kanunu uyarınca)
  • Gümrük müşavirliği (4458 sayılı Gümrük Kanununun 227 nci maddesi gereğince)
  • Turist rehberliği (6326 sayılı Turist Rehberliği Meslek Kanununun 3. maddesi gereğince)